Трэцяя нядзеля Вялікага посту, якая сёлета прыпадае на 8 сакавіка, называецца нядзеляй “Caritas”, прысвечанай дабрачыннаму служэнню. З гэтай нагоды камісія па справах дабрачыннага служэння, якая дзейнічае ў межах І Сіноду Гродзенскай дыяцэзіі, звяртаецца да вернікаў з дадзеным лістом.
Дарагія браты і сёстры ў Езусе Хрысце, Пану нашым!
Мы перажываем час падрыхтоўкі да святаў Уваскрасення Езуса Хрыста, год завяршэння Сіноду Гродзенскай дыяцэзіі, нядзелю дабрачыннай дзейнасці “Caritas” і сацыяльнага служэння свайму бліжняму.
Па выніках доўгай працы і малітоўнага перажывання досведу супольнасці нашага Касцёла Гродзенскай дыяцэзіі сінадальная камісія па справах дабрачыннага служэння адрасуе наступны ліст.
Таямніца Божай міласэрнасці з’яўляецца крыніцай і мэтай дабрачыннага служэння Касцёла (Эф 2, 4). З яе чэрпае натхненне любоў Касцёла да пакорных. Яна становіцца натхненнем для тых, хто любіць нават сваіх ворагаў (Лк 6, 36). Першая хрысціянская супольнасць у Ерузалеме была супольнасцю веры, Боскага культу і братэрскай любові (Дз 2, 44-47).
Сёння існуе пільная патрэба аднавіць першапачатковую блізкасць трох жыццёва важных функцый хрысціянскай супольнасці: літургіі, мартырыі і дыяканіі. Гэтыя тры місіі з самага пачатку ўтваралі непарыўнае адзінства ў Касцёле. Яны вынікаюць з адной крыніцы і не могуць існаваць адна без адной. Яны ілюструюць місію Касцёла ва ўсе часы. Касцёл, які б толькі абвяшчаў Божае слова і ўдзяляў сакрамэнты, не быў бы цалкам Касцёлам Хрыстовым.
Другі Ватыканскі Сабор вучыць, што Касцёл, радуючыся справам іншых, захоўвае для сябе справы міласэрнасці як свой абавязак і неад’емнае права. Дабрачынная дзейнасць Касцёла павінна ахопліваць усіх людзей і ўсе іх патрэбы без выключэння. Дзе б ні былі людзі, якім не хапае ежы і піцця, адзення, жылля, лекаў, працы, адукацыі, сродкаў для годнага чалавечага жыцця, якія пакутуюць ад нягод і хвароб, перажываюць выгнанне або зняволенне, хрысціянская любоў павінна шукаць іх, старанна суцяшаць і падтрымліваць. У тых, хто ў патрэбе і пакутуе, Касцёл знаходзіць вобраз свайго беднага і пакутуючага Збаўцы.
Сінод Гродзенскай дыяцэзіі прызнае глыбокую патрэбу аднавіць дабрачыннае служэнне і вярнуць яму належнае месца ў пастырскай дзейнасці нашага Касцёла. Гэтая патрэба вынікае як з трывалай і багатай традыцыі Касцёла, так і з новых магчымасцей для дабрачыннай працы. Побач з пазітыўнымі зменамі паўсталі і новыя з’явы: бездапаможнасць, беспрацоўе, відавочная несправядлівасць і сацыяльная няроўнасць. Для многіх людзей гэты вопыт не з’яўляецца вынікам свабоднага выбару або памылак.
Сярод тых, хто сутыкаецца з цяжкасцямі, асаблівай дапамогі заслугоўваюць: дзеці, моладзь і пажылыя людзі; хворыя і інваліды; беспрацоўныя і бяздомныя; шматдзетныя сем’і і адзінокія бацькі. Таксама патрэбны рост валанцёрства і інстытутаў грамадскага абслугоўвання, якія аб’ядноўваюць людзей з рознымі светапоглядамі, падштурхоўваюць да вызначэння спецыфічнага характару дабрачыннага служэння Касцёла і ідэнтычнасці дабрачынных устаноў Касцёла.
Сінод жадае падкрэсліць важныя аспекты дабрачыннай дзейнасці, якія натхняюцца Евангеллем Хрыста. Прыемна, што мы маем такія парафіяльныя супольнасці, якія імкнуцца вырашаць розныя формы беднасці. Аднак ёсць шмат парафій, якія павінны рэалізаваць спецыфічную праграму пастырскай міласэрнасці. Аснова гэтай праграмы вызначаецца «ўяўленнем міласэрнасці», якое праяўляецца ў здольнасці быць бліжнім для тых, хто мае патрэбу (Novo Millennio Ineunte, 50).
Сінод заклікае, каб кожная парафія мела добра арганізаваную дабрачынную службу згодна з навучаннем Касцёла аб дабрачыннай і сацыяльнай дзейнасці. Абавязак аказваць міласэрнасць у супольнай і арганізаванай форме ляжыць на пробашчы парафіі і яе верніках. Гэта значыць, што задачай з’яўляецца стварыць парафіяльны “Caritas”, калі яго няма. Дабрачынная дзейнасць павінна ажыццяўляцца ў парафіі ў першую чаргу парафіяльнай камандай “Caritas”.
Дыяцэзія знаходзіць жывы прыклад і заклік да стварэння парафіяльных каманд “Caritas” у пакліканні апосталамі сваіх супрацоўнікаў раздаваць міласціну. Інстытут гэтых супрацоўнікаў, пазней названых дыяканамі, быў першай дабрачыннай арганізацыяй у гісторыі Касцёла. Людзі, якія яе складалі, павінны былі карыстацца добрай рэпутацыяй, адзначацца паўнатой Святога Духа і мудрасцю. Добрае імя і бездакорная рэпутацыя дыяканаў павінны былі гарантаваць справядлівае размеркаванне касцёльных даброт. Гэтыя якасці павінны і сёння адрозніваць тых, хто запрошаны працаваць у парафіяльных камандах “Caritas”.
Для паляпшэння дабрачыннага служэння Сінод заахвочвае прызначыць пастаянных і актыўных лідараў дабрачынага і сацыяльнага служэння ў парафіях нашай дыяцэзіі. Гэтая патрэба вынікае з магчымасці даверыць ім клопат пра бедных і справы міласэрнасці ў Касцёле. Аднаўленне такога ўзроўню служэння дапамагло б дынамізаваць дабрачынную дзейнасць, зрабіць хрысціянскія супольнасці больш падобнымі да тых, што былі ў апостальскія часы, і рэалізаваць поўны вобраз іерархічнай структуры Касцёла, якая складаецца з біскупаў, прэзбітэраў, дыяканаў і адданых вернікаў у сацыяльным служэнні.
Сінод таксама лічыць вельмі важнай задачай заахвочваць дзяцей і моладзь да актыўнага ўдзелу ў служэнні міласэрнасці. «Няхай моладзь (...) усё больш расце ў любові, выхоўваецца ў шчодрым жыцці, у гатоўнасці служыць іншым, асабліва бедным і хворым (...). Такім чынам яны зразумеюць, што жыццё прыгожае, калі яно становіцца дарам, па прыкладзе Езуса» (Pastores Gregis, 53). Дзейнасць школьных гурткоў “Caritas”, якія маюць свае ўласныя правілы, вартая таго, каб рэкамендаваць яе дзецям і моладзі.
Некаторыя формы дабрачыннай дзейнасці ў дыяцэзіі і парафіях патрабуюць кваліфікаваных штатных супрацоўнікаў і значных фінансавых рэсурсаў. Сінод рэкамендуе, каб гэтая дзейнасць суправаджалася асаблівай пастырскай апекай і пастаянным разважаннем над прынцыпамі, якімі яна кіруецца, над яе місіяй у Касцёле і бачаннем веры, якое павінна яе ажыўляць.
Сінод выступае супраць таго, каб дабрачынная дзейнасць Касцёла засноўвалася ў першую чаргу на эканамічных крытэрыях. Спробы маркетынгу дзейнасці Касцёла рызыкуюць прывесці да яго секулярызацыі і дэгуманізацыі. Касцёльная дабрачыннасць не з’яўляецца камерцыйным прадпрыемствам або эканамічнай дзейнасцю. Яна з’яўляецца сведчаннем хрысціянскага жыцця, абвяшчэннем Евангелля і праявай Божай міласэрнасці.
Аднак Сінод прызнае, што дабрачынная дзейнасць Касцёла, асабліва сістэматычная і структурная, патрабуе фінансавай і матэрыяльнай падтрымкі. Арганізацыйныя адзінкі Касцёла, якія ажыццяўляюць сацыяльна карысную дзейнасць, маюць права атрымліваць фінансавыя рэсурсы ў межах заключаных пагадненняў. Варта развіваць супрацоўніцтва з органамі дзяржаўнага кіравання і іншымі партнёрамі, але касцёльныя ўстановы павінны захоўваць сваю ўласную ідэнтычнасць і аўтаномію. У прыватнасці, Сінод рэкамендуе далейшае развіццё і пастаяннае ўдасканаленне шматлікіх кірункаў дзейнасці “Caritas” у дыяцэзіі.
У тым жа духу, захоўваючы хрысціянскую ўмеранасць, мы павінны дзейнічаць у адносінах да ахвярадаўцаў і спонсараў. Акрамя ўжо распрацаваных метадаў збору сродкаў на дабрачынную дзейнасць, належнае значэнне можна надаць перыядычным зборам сродкаў у вашых парафіях, якія праводзяцца валанцёрамі з парафіяльных каманд “Caritas”. Такія зборы патрабуюць стараннай і разважлівай падрыхтоўкі.
Сінод таксама перакананы, што справы міласэрнасці, больш чым фінансавая падтрымка і дапамога спонсараў, патрабуюць духу малітвы. Заступніцкая малітва Касцёла і асабліва сведчанне пакут яе членаў уяўляе сабой асаблівую форму служэння міласэрнасці. «Мы просім усіх вас, хто пакутуе, падтрымаць нас. Мы просім вас, асабліва тых, хто слабейшы, стаць крыніцай сілы для Касцёла і для чалавецтва. У страшнай барацьбе паміж сіламі дабра і зла, сведкам якой з’яўляецца наш сучасны свет, няхай вашы пакуты ў еднасці з Крыжам Хрыстовым перамогуць» (Salvifici Doloris, 31).
Дабрачыннае служэнне Касцёла, якое ажыццяўляецца як асобнымі вернікамі, так і супольнасцю, грунтуючыся на Божым слове і Літургіі, асабліва на Эўхарыстыі, застаецца актуальным і неабходным спосабам абвяшчэння і прысутнасці Божай міласэрнасці ў сучасным свеце. Шматлікія ініцыятывы з’яўляюцца выразам гэтай пастырскай апекі ў яе інтэгральным разуменні, якая ахоплівае клопат пра здароўе душы і цела.
Вось такім чынам мы, дарагія вернікі, разам з вамі здзяйсняем вялікую справу міласэрнасці ў нашай Гродзенскай дыяцэзіі. І сёння на завяршэнне гэтага звароту ад імя ўсёй супольнасці “Caritas” складаем вялікую ўдзячнасць за кожную вашую ахвяру, за кожны ваш добры ўчынак і за кожную вашую малітву, узнесеную ў намерах дабрачыннай дзейнасці “Caritas” у Гродзенскай дыяцэзіі. Няхай Бог усіх нас благаслаўляе на ніве служэння людзям у патрэбе.
Сінадальная камісія па справах дабрачыннага служэння Гродзенскай дыяцэзіі
Гродна, 8 сакавіка 2026 г.
